آشنایی با هنر گلابتون دوزی

موضوع: اخبار گردشگری تاریخ: ۲۹ مرداد ۱۳۹۴ 0 دیدگاه 1161 مشاهده

هنر گلابتون دوزی از هنرهای قدیمی جهانی است.

 

هنر گلابتون دوزی

های برگ -به روایت تاریخ ، یکصدوپنج سال پیش از میلاد مسیح بنا به یک سنت، دولت چین برای بر سر مهر آوردن همسایه ، قط عاتی از پارچه ای زربفت و زردوزی شده را همراه با نمایندگانی به ایران فرستاد و ۷۳۳ سال بعد، یعنی در سال ۶۲۸ میلادی ، هنگامی که هراکلیوس دستگرد را تصرف و غارت کرد، گرانبهاترین غنایمی که بدست آورد زردوزیهای ایرانی بود و همین روایت تاریخی باعث شد تا این تصور در اذهان بنشیند که برای اولین بار زردوزی از چین به ایران راه یافته، حال آنکه نتیجه کاوش های باستانشناسی در روسیه حکایت از آن دارد که در سده ی سوم پیش از میلاد زردوزی و تولید پارچه های زربفت در ایران رواج داشته و ایرانیان به وسیله ی نخ های زرین که به ظرافت تابیده شده بود تصویر برگ مو و پیچک را بر روی پارچه ی پشمی دوخته و در قرنهای بعد سوزن دوزی های بیزانس ، همسایه ی ایران، تقلیدی از فرآورده های ایران بود منتها با مرغوبیتی بیشتر و رنگها یی خیره کننده.

با هجوم مغولها، عناصر هنر چینی نیز به زردوزی ایران راه یافت و اگرچه هیچ اثری از زردوزیهای این دوره در دست نیست، ولی ادامه ی آن قط عا به قرن پانزدهم ، شانزدهم و هفدهم میلادی کشیده چه آنکه شاردن در سیاحت نامه ی خود بارها ظرافت زردوزی ها، گل دوزیهای ایرانی را که به زعم خودش برتر از گلدوزیهای اروپائیان و ترکان بوده ستوده است .

● زردوزی چیست؟
زردوزی که در نقاط مختلف ایران به کم دوزی ، گلدوزی ، برودری دوزی و کمان دوزی شهرت دارد، در گذشته تولید آن در بیشتر نقاط ایران رواج داشت ولی هم اینک استان هرمزگان و بویژه شهرهای بندر لنگه بندر عباس و میناب از مراکز عمده ی تولید آن به حساب می آیند. شعبه یی از هنر ظریف رودوزی EMB ROTDERY: است .

زردوزیهای ایرانی کلا قابل تقسیم به سه دسته است .
▪ گونه یی که زمینه ی اساسی پارچه را سراسر بخیه می پوشاند تا زمینه ی تازه ای از رنگ و نقش پدید آید مانند سوزندوزی های بلوچ و قلابدوزی رشت و پته دوزی کرمان.

▪ گونه یی که بر روی پارچه نقش چندانی دوخته نمیشود، بلکه با عبور نخ های رنگین از لابلای تا رو پود پارچه و دوختن این الیاف به یکدیگر پارچه ی ساده حالتی مشبک و رنگین بخود میگیرد. مانند سکه دوزی و قلابدوزی اصفهان.

▪ گونه یی که در آن زمینه ی پارچه به رنگ اصلی باقیمانده و به کمک الیاف دارای روکش های فلزی، نقوش متنوعی بر روی پارچه دوخته میشود مانند ده یک دوزی (که در حال حاضر منوسخ شده) نقده دوزی ، تافته دوزی ، خوس دوزی و زردوزی که گلابتون دوزی نیز نامیده میشود.

گلابتون Golab (e a) tun طلائی است که از حدیده کشیده و به هیات ریسمانهای باریک ساخته باشند و گلابتوندوزی Golab (e a) tun duz I نوعی دوزندگی است که جنبه ی تزئینی دارد و در آن نخ گلابتون بکار میرود

در حال حاضر گلابتون دوزی با الیاف طلا بهیچ وجه در ایران رایج نیست و گلابتون دوزان به جای استفاده از نخ طلا، از نخ هائی که دارای روکش فلزی زرد یا سفید است و عمدتا در کشور پاکستان تولید میشود. استفاده میکنند.

و به کمک قلاب نقوش متنوعی را که اکثرا نیز ملهم از بینشها و برداشت های شخصی شان است بر روی پارچه میدوزند.

تولید کنندگان اصلی مصنوعات گلابتون دوزی شده در استان هرمزگان، بیشتر زنان و دختران خانه دار هستند و بط ور کلی در شهرهای بندر لنگه، بندر عباس، میناب و اکثر نقاط روستایی شهرستانهای یاد شده کمتر خانواده یی را میتوان یافت که زنان و دختران آن با هنر گلابتون دوزی آشنایی نداشته باشند.

یک کارگاه وابسته به سازمان صنایع دستی ایران نیز از بهمن ماه ۱۳۵۵ فعالیت خود را در بندر لنگه آغاز نموده و از طریق آموزش علاقمندان کوشیده است موجبات رشد این هنر را فراهم سازد و همین مساله باعث شده تا تولیدات بندر لنگه نسبت به آنچه در بندر عباس و میناب تولید میشود دارای برتری هایی از نظر تنوع نقوش و نحوه ی دوخت باشد.

در این کارگاه که هم اینک به مرحله ی بهره دهی نیز رسیده و از یک کارگاه آموزشی به یک کارگاه آموزشی تولیدی تبدیل شده، به موازات آموزش کارآموزان جدید، گروهی از کار آموختگان دوره های پیشین نیز به دریافت و انجام سفارشات مشتریان که غالبا هم جزو سکنه ی بومی منطقه هستند اقدام میکنند. علاوه بر این ، بسیاری از هنرمندان نیز به طور آزاد در منازل خود به تولید اشتغال دارند و در صورت دریافت سفارش اقدام به تولید فرآورده های گلابتون دوزی شده میکنند و کمتر اتفاق می افتد که هنرمندی راسا به تهیه ی محصولی بپردازد.

حتی چند کارگاه فعال در بندر عباس نیز که بوسیله ی چرخ خیاطی اقدام به تولید مصنوعات شبه گلابتون میکنند فقط بر مبنای سفارش مشتری عمل میکنند و علت این امر نیز از یک سو محدود بودن میزان تقاضا و از سویی دیگر محدودیت زمینههای استفاده از گلابتون است و گرچه در کلیه ی مناطق استان هرمزگان استفاده از شلوارهای زنانه باد مپای گلابتون دوزی شده و نیز پیراهن های زنانه با سر آستین، پیش سینه و دور یقه ی گلابتون رواج دارد و علاوه بر این از مصنوعات تزئین شده بوسیله ی گلابتون به عنوان سجاده ، جلد قرآن، رویه ی پشتی، رویه ی کوسن ، لبه ی پرده ، دیوار کوب و… استفاده میشود

معهذا شکل و نوع محصول بستگی به سلیقه و نظ ر مشتری دارد و مرسوم این است که تولید کنندگان بعد از اخذ سفارش ، ابتدا پارچه را که معمولا از جنس کرپ ناز و دارای رنگ سبز، مشکی، زرشکی، زرد، فیروزه یی ، نارنجی و… است بر مبنای الگوی مورد درخواست مشتری بریده و ابتدا با کمک کاربن های رنگی نقش درخواستی سفارش دهنده را (که گاهی نیز از سوی خود وی ارائه میشود، ولی در بیشتر اوقات از میان طرحهای موجود در نزد هنرمندان انتخاب میگردد) بر روی آن کپی میکنند.

در مرحله بعد، پارچه را بر روی لبه ی دایره یی چوبی که کم یا کمان نام دارد قرار داده و اطراف آن را به وسیله ی یک تسمه ی چرمی ، یا زهواری چوبی که حالت دایره داشته و قطرش به وسیله ی یک پیچ کم و زیاد میشود محکم میکنند و پارچه را از اطراف میکشند تا همانند پوسته یی بر روی مساحت دایره ی چوبی قرار گیرد سپس هنرمند به کمک سوزن های خاصی که دارای نوک برجسته است و اصطلاحا قلاب نامیده میشود کار گلابتون دوزی را آغاز نموده و به کمک قلاب و نخ هایی که دارای روکش فلزی به رنگ نقره یی یا طلایی است عمل دوخت را انجام میدهد.

شیوه ی دوخت نیز به این ترتیب است که صنعتگر دست چپ خود را در قسمت پشت پارچه قرار داده و قلاب را در دست راست نگه میدارد، آنگاه از روی کار قلاب را به داخل پارچه فرو برده و با دست چپ نخ را که یک سر آن منتهی به قرقره و سر دیگرش گره خورده است به نوک برجسته ی قلاب آویخته و آن را از پارچه بیرون میکشد و مجددا در فاصله ی کوتاهی از محلی که قلاب خارج گردیده (و بر روی خط وط ترسیم شده بر روی پارچه ) قلاب را مجددا به داخل پارچه فرو برده و عمل آویختن نخ به قلاب و بیرون کشیدن آن از پارچه را ادامه میدهد و به این ترتیب دوختی زنجیره یی (شبیه آنچه در گلدوزی معمولی با سوزن بر روی پارچه ایجاد میشود) به وجود می آید که اساس و بنیان کار گلابتون دوزی است گاهی نیز گلابتون دوزان به نسبت نوع نقشی که قصد دوختن آن را دارند از پولک های پلاستیکی کوچکی که دارای لعاب رنگین است استفاده میکنند.

ستمزد گلابتون دوزی در استان هرمزگان بستگی به توافق طرفین دارد و به نسبت پر کار و یا کم کار بودن نقوش درخواستی مشتری و وقتی که صرف دوخت آن میشود بین ۶۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ ریال در نوسان است و معمولا هر گلابتون دوزخبره طی یک ماه قادر به دوخت دو عدد شلوار زنانه ی پرکار میباشد.

در پاره یی موارد نیز که گلابتون دوزان سفارش دوخت لباسی با الیاف نقره را دریافت دارند به دلیل دقت بیشتری که باید به خرج دهند دستمزد بهتری را پیشنهاد میکنند.

در حال حاضر علیرغم آنکه استفاده از لباسهای گلابتون دوزی و به ویژه شلوارهای زنانه بادمپای گلابتون دوزی شده بصورت یکی از سنتهای مردم نقاط مختلف استان هرمزگان درآمده، تولید مصنوعات گلابتون دوزی شده در این استان چندان چشمگیر نیست. زیرا از یک سو گروهی از اتباع پاکستان با بهرهگیری از چرخهای خیاطی و به کمک نخ های رنگین محصولاتی شبیه گلابتون تولید میکنند که به دلیل سرعت تولید و ارزانی قیمت، به ویژه در میان زنان طبقات کم درآمد خواستاران بیشتری دارد و از دیگر سو، بدلیل کمبود مواد اولیه که الزاما منجر به افزایش قیمت تولیدات میشود رغبت چندانی به استفاده از محصولات گلابتون دوزی در سکنه ی بومی منطقه احساس نمیشود.

در حالیکه این هنر صنعت یکی از شاخص های اشتغال در استان فقیر و محروم هرمزگان و خصوصا نقاط روستایی آن است و با تامین مواد اولیه ی لازم به قیمت مناسب و بازاریابی صحیح جهت تولیدات که اکثرا نیز جنبههای قوی مصرفی دارد، علاوه بر تامین نیازهای منطقه که دارای بیش از ۶۵۰۰۰۰ نفر جمعیت است و نیز استان بوشهر که جمعیت آن به حدود ۳۵۰۰۰۰ نفر میرسد و اکثرا نیز مصرف کننده ی فرآورده های گلابتون هستند، مازاد تولید به پشتوانه ی ویژگی هایش قابلیت جذب در سایر بازارهای داخلی را داشته و حتی می تواند به بازارهای خارجی نیز راه یابد.

گلابتون دوزی همانند سایر رشتههای صنایع دستی فروعی نیز دارد که اگرچه در حال حاضر گستردگی چندانی نداشته و دست اندرکاران آن بسیار محدود است ، معهذا هنوز کاملا از رمق نیفتاده با اندک حمایتی قادر به تولد دوباره و ادامه ی حیات خود به عنوان یک عامل مکمل اقتصادی هست. این رشتههای فرعی که کماکان در آنها از ابزار کاری ساده و ابتدایی استفاده بعمل می آید و دقت و مهارت هنرمند باعث بوجود آمدن محصولی جدید میشود عبارت است از:

● خوس دوزی :
این هنر که به کمک نوارهای نقره یی باریک و برروی پارچه ی توری ریز بافت (پارچه ی شیشه یی ) تجلی مییابد و بر روی پارچه ستاره هایی فلزی می نشاند برای تزئین مقنعه، جلبیل (روسری کوچک ) یا دستار (چادر زنانه ) به کار میرود و معمولا پارچه ی مصرفی را رنگ سیاه و ندرتا رنگ های سبز یا زرشکی تشکیل میدهد و هر دو روی پارچه شکلی یکسان دارد.

● با دله دوزی :
این هنر که در پاره یی از نقاط استان هرمزگان قلی بافی نیز نامیده میشود عبارت است از به هم پیوستن چند نوع زری به یکدیگر، به گونه یی که زری بزرگ در وسط و زری های کوچک در اطراف آن قرار گیرند.

از بادله که به شکل نوارهایی با پهنای ۱۵ سانتی متر تولید میشود، برای لبه ی شلوارهای زنانه استفاده به عمل می آید شلوارهای بادله دوزی شده که معمولا مخصوص استفاده ی نو عروسان جنوبی است و گاهی در مراسم عروسی ، سایر زنان نیز بعنوان پوشش از آن استفاده میکنند دارای دکمه هایی با نخ ابریشمین نیز هست و با شیاری که در بغل ساق پا دارد باز و بسته میشود.


ویزای شینگن تضمینی مجله راهنمای ویزا

دیدگاه کاربران

مطالب مرتبط


دیگر مطالب بخش

آمستردام را با قایق درنوردید!

آمستردام را با قایق درنوردید!

ادامه مطلب
آمستردام را با قایق درنوردید! برنامه «قایق رانی در آمستردام» یکی از بزرگترین جاذبه ها و بهترین مراسم دریایی در جهان است که در آن کشتی های بزرگ و صدها کشتی ...
طولانی ترین دیوار دنیا | گینس های گردشگری

طولانی ترین دیوار دنیا | گینس های گردشگری

ادامه مطلب
طولانی ترین دیوار دنیا | گینس های گردشگری در این قسمت از گینس های گردشگری نگاهی داریم به دیوار چین ( GREAT WALL OF CHINA )، طولانی ترین دیوار دنیا. شاید مشهورترین نشانه ...
۵ دلیل مهم برای داشتن بیمه ی مسافرتی

۵ دلیل مهم برای داشتن بیمه ی مسافرتی

ادامه مطلب
5 دلیل مهم برای داشتن بیمه ی مسافرتی زمانی که شما برای تعطیلات خود و مسافرت برنامه ریزی می کنید چه قصد سفر به کشورهای همسایه یا کشورهای دورتر را داشته ...
مراسم گرامیداشت روز دانشجو

مراسم گرامیداشت روز دانشجو

ادامه مطلب
http://dsfr.ir/615jxd مراسم گرامیداشت روز دانشجو ...
فیلیپین، جایی شبیه بهشت

فیلیپین، جایی شبیه بهشت

ادامه مطلب
فیلیپین، جایی شبیه بهشت فیلیپین کشوری آسیایی است که در جنوب شرقی آسیا و در غرب اقیانوس آرام و بین دریای جنوبی چین و دریای فیلیپین و در ‏شرق کشور ویتنام، ...
نظر مسافران درباره کشورهایی که بدترین غذاها را دارند

نظر مسافران درباره کشورهایی که بدترین غذاها را دارند

ادامه مطلب
نظر مسافران درباره کشورهایی که بدترین غذاها را دارند کشور بریتانیا مدتها بین مسافران لقب کشوری با بیمزه ترین غذاها را به خود اختصاص داده است. اما این کشور در این ...
ویدیو راهنمای گردشگری ایتالیا

ویدیو راهنمای گردشگری ایتالیا

ادامه مطلب
راهنمای گردشگری ایتالیا ایتالیا – رم برای گرفتن وقت سفارت ایتالیا در کمترین زمان و بهترین نرخ با شماره 09124434559  مهدی و 09120714715 مهدیلو تماس حاصل نمایید نوشته ویدیو راهنمای گردشگری ...
چطور در زمستان و هوای سرد کمپ بزنیم؟

چطور در زمستان و هوای سرد کمپ بزنیم؟

ادامه مطلب
وب‌سایت گردالی: تابستان معمولا شلوغترین فصل کمپینگ است. ولی افرادی هستند که ترجیح میدهند زمستان ها اینکار را انجام دهند. کمپینگ در زمستان چالش برانگیزتر است و صحنه های ...
مناسب ترین چمدان برای یک سفر

مناسب ترین چمدان برای یک سفر

ادامه مطلب
مجله ایده آل: برای رفتن به مسافرت یکی از اصلی‌ترین وسایلی که حتما به آن احتیاج پیدا خواهید کرد انواع چمدان، ساک‌های مسافرتی و کیف‌های بزرگ است. دنیای چمدان‌ها ...
دهکده گردشگری عباس برزگر

دهکده گردشگری عباس برزگر

ادامه مطلب
http://dsfr.ir/i781hz دهکده گردشگری عباس برزگر ...
مسجد الازهر هرم بزرگ جیزه

مسجد الازهر هرم بزرگ جیزه

ادامه مطلب
از قدیمی ترین مساجد و دانشگاه های جهان اسلام محسوب می شود که در سال 361 هجری (975 میلادی) توسط جوهر صقلّی فرمانده فاطمی ساخته شده و منقول است که ...
مسجد سلطان حسن

مسجد سلطان حسن

ادامه مطلب
در سال 757 هجری (1356 میلادی) توسط سلطان حسن بن محمد بن قلادون به عنوان مسجد و مدرسه ای برای چهار مذهب اسلامی شناخته شده تأسیس گردیده و از زیباترین ...
فانوس اسکندریه

فانوس اسکندریه

ادامه مطلب
فانوس دریایی اسکندریه هفتمین مورد عجایب هفتگانه جهان است که در مصر قرار داشت. برجی که بر فراز آن آتشی بود تا شبها راهنمای ملوانان برای رسیدن به بندر اسکندریه ...
مسجد عمروبن عاص

مسجد عمروبن عاص

ادامه مطلب
اولین مسجدی است که در سال 21 هجری در مصر ساخته شده و گفته می شود چهاردهمین مسجدی است که در اسلام ساخته شده است. از آن جا که قدیمی ...
اهرام سه گانه مصر

اهرام سه گانه مصر

ادامه مطلب
مجموعه اهرام جیزه نام مجموعه اهرام سه گانه و تاریخی ساخته شده در دوران مصر باستان است که در حاشیه شمالی شهر قاهره کنونی واقع شده است. هرم بزرگ جیزه ...
قلعه صلاح الدین

قلعه صلاح الدین

ادامه مطلب
قلعه صلاح الدین قاهره یکی از محبوبترین جاذبه های گردشگری در مصر است و بخاطر نسیم خنکی که در آن منطقه می وزد به آن لقب گنبد مملو از باد ...
مسجد ابن طولون رود نیل

مسجد ابن طولون رود نیل

ادامه مطلب
در سال 265 هجری (886 میلادی) توسط احمد ابن طولون ساخته شده و سومین مسجد ساخته شده در تاریخ اسلامی مصر و از بزرگ ترین مساجد این کشور با 26 ...
مسجد محمدعلی پاشا

مسجد محمدعلی پاشا

ادامه مطلب
مسجد محمد علی پاشا واقع در قلعه صلاح الدین قاهره در مصر است که از سوی محمد علی پاشا بین سالهای 1830 تا 1848 به سبک معماری عثمانی و الگو ...
کتابخانه اسکندریه

کتابخانه اسکندریه

ادامه مطلب
یكی از شگفتیهای دنیای قدیم، كتابخانه اسكندریه در كشور مصر بود. این كتابخانه 228 سال قبل از میلاد مسیح، توسط بطلمیوس اول در شهر بندری اسكندریه بنا شد و به ...
مجسمه ابوالهل

مجسمه ابوالهل

ادامه مطلب
یکی از آثار بسیار زیبایی که در رو به روی هرم بزرگ قرار دارد مجسمه ابولهل است این مجسمه از لحاظ معماری بسیار زیبا می باشد و طبق مدارک به ...
پل ریالتو ( Rialto Bridge )

پل ریالتو ( Rialto Bridge )

ادامه مطلب
پل ریالتو ( Rialto Bridge ) یکی از چهار پلی است که بر روی کانال گراند ( Grand Canal ) در ونیز ایتالیا قرار دارد. پل ریالتو قدیمی ترین پل ...
استونی

استونی

ادامه مطلب
جمهوری استونی ( Estonia ) کوچکترین و شمالی ‌ترین کشور منطقه بالتیک است و از تعداد زیادی جزیره در ساحل جنوبی خلیج فنلاند تشکیل شده است. استونی از جنوب با ...
میانمار

میانمار

ادامه مطلب
میانمار ( Myanmar ) یا برمه موسوم به سرزمین طلایی کشوری است که اکثر ساکنان آن را بودایی‌ ها تشکیل داده‌ اند. میانمار در قرن نوزدهم به تصرف بریتانیایی ‌ها ...
میکرونزی

میکرونزی

ادامه مطلب
ایالات فدرال میکرونزی ( Micronesia ) کشوری در میان آب ‌های اقیانوس آرام است که از مجموعه 600 جزیره بزرگ و کوچک تشکیل شده است. کشور میکرونزی در شمال ...
آلمان

آلمان

ادامه مطلب
جمهوری فدراتیو آلمان ( Germany ) یکی از کشورهای اروپای غربی است که از سال 1989، پس از فروپاشی دیوار برلین، در تلاش است با توسعه اقتصادی روز افزون، ...
برای پیاده روی اربعین چطور آماده شویم؟

برای پیاده روی اربعین چطور آماده شویم؟

ادامه مطلب
خبرگزاری مهر: «پیاده روی اربعین» و دغدغه های مربوط به آن، این روزها موضوع گپ و گفت خیلی از هموطنان ماست.برای آمادگی بیشتر زائران حسینی در این سفر معنوی، ...
۱۳ دلیل بیماری و استرس در سفر

۱۳ دلیل بیماری و استرس در سفر

ادامه مطلب
وب‌سایت گردالی: بعضی وقتها در طول سفر استرس همراهتان است یا سرما میخورید و بیمار میشوید. در ادامه دلایل این اتفاق ها و راه حل هایی ساده برای برطرف ...
اطلاعات کلی در مورد تونس – راهنمای گردشگری و توریستی تونس

اطلاعات کلی در مورد تونس – راهنمای گردشگری و توریستی تونس

ادامه مطلب
پایتخت : تونس وسعت : حدود 164 هزار کیلومتر مربع جمیعت : حدود 10 میلیون نفر زبان رسمی : عربی پول رایج : دینار تونس کد تلفن : 00216 شهرهای مهم : تونس، حمامت موقعیت : تونس نام ...
دریم ورلد بانکوک – راهنمای گردشگری و توریستی تایلند

دریم ورلد بانکوک – راهنمای گردشگری و توریستی تایلند

ادامه مطلب
شهربازی بانکوک با انواع بازی ها و سرگرمی های متعدد، ساعت های شادی را برای کودکان فراهم می کند. شهر برفی، تنگه باریک، اتومبیل عتیقه، گردباد، فرش پرنده، پیست اتومبیل رانی ...
آلمان – آشنایی با کشور آلمان ( Germany )

آلمان – آشنایی با کشور آلمان ( Germany )

ادامه مطلب
جمهوری فدراتیو آلمان ( Germany ) یکی از کشورهای اروپای غربی است که از سال 1989، پس از فروپاشی دیوار برلین، در تلاش است با توسعه اقتصادی روز افزون، گذشته ...

های گردی