تیرک سری،آیینی برای همکاری طلبیدن در مازندران

موضوع: تاریخ: ۰۳ تیر ۱۳۹۵ 0 دیدگاه 747 مشاهده

تیرک سری از جمله آئین های سنتی در مازندران است که در گذشته همزمان با سقف گذاری ساختمان های مسکونی و اماکن مذهبی چون مساجد، تکایا و حسینیه ها با مشارکت مردم و خیران برگزارمی شد؛ آئینی که اکنون تنها ردی از آن درمناطق دور افتاده و ییلاقی استان باقی مانده است.

تیرک سری همان برپا کردن ستون و یا تیرک برفراز ساختمان های دارای شیروانی برای نصب پوشش بناست و اولین چوبی را که برای پوشش سقف نصب می شود، تیرک یا همان ستون اصلی گویند که برای پوشش آن از چوب هایی به ابعاد دو الی سه متر و به تعداد پنج الی ۱۰ عدد استفاده می شود که به آن ” پَل وِر : palver ” می گویند.

در گذشته به خاطر نبود فناوری هایی مانند بالابر، تیرک ساختمان ها باید با کمک چند نفر در جای خودش قرار می گرفت و لازمهء این کار، همکاری مردان محله یا روستا در این کار بود که دست به دست هم دادند و ‘یا علی’ گویان تیرک و پل ورها را بر روی سقف قرار می دادند. 

با ورود آهن به ساخت و سازها و به دنبال آن تحول شگرفی که در فناورهای ساخت و ساز ایجاد شد ، دیگر تیرک ها حتی چوبی با بالابر در جای خودش قرار می گیرد و اندک رد بر جای مانده از رسم تیرک سری نیز در حال از بین رفتن است.

– همیاری همراه با شادی

بسیاری از آئین های سنتی در مازندران مانند تیرک سری در ساخت بنا، کایر بری در برداشت. محصولات کشاورزی و خرمن سری بر محور همیاری بنا شده است و برپایی جشن و پذیرایی های دورهمی نیز برای تحکیم این آئین ها بوده است.

مازندرانی ها از هر فرصتی برای ایجاد شادی و شعف بهره می برند و در کنار جشن ها، مراسم های مختلفی به خصوص در روستاها برگزار می شود که زمینه شادی بستگان را به همراه دارد و یکی از این مراسم ها « تیرک سری » است که از دوران های قدیم این سنت نسل به نسل تا به امروز رسیده است.

هر چند این رسم در سال های اخیر به خاطر ساختمان سازی جدید و استفاده از آهن در سقف در بخش عمده ای از استان مازندران فراموش شده، ولی در مناطق جنوبی شهرستان بابل، مناطق بابلکنار و بندپی شرق و غرب هنوز برقرار است. 

در این آئین سنتی که با دعوت عمومی همراه است، مدعوین ضمن پذیرایی و صرف غذاها و میوه های محلی و شربت و شیرینی از سوی صاحب خانه و یا متولیان اماکن مذهبی، با دادن هدایا و کمک های نقدی و غیرنقدی، در ثواب ساخت سرپناه و منزل مسکونی به خصوص در ساخت مساجد، حسینیه ها و تکایا شرکت می کنند و صاحب خانه، متولیان و دست اندرکاران امور هم به پاس اقدامات خداپسندانه، در حق اهالی و خیران نیک اندیش دعای خیر می کنند.

– درست کردن مجمعه در تیرک سری

در هنگام ساخت خانه ها بعد از سرسازی خانه ( سقف ) به صاحب خانه اطلاع می دادند ومراسم می گرفتند. مراسم این گونه بود که یکی از نزدیکان اعم از خواهر، زن داداش، مادر و یا اعضای فامیل با درست کردن مجمه (سینی بزرگ) که در آن انواع شیرینی ها و خوردنی های محلی مانند بادونه، کوماج و میوه قرار داشت به همراه چند جفت جوراب مردانه برای کارگرانی که در تیرک سری کمک کردند، برای صاحب خانه می آوردند و برپا شدن سقف ساختمان را تبریک می گفتند.

عبارات مشخصی برای تبریک گفتن در این گونه مواقع وجود داشت مانند؛ ‘ انشاء الله دخترت را عروس کنی ‘ ، ‘ انشاالله پسرت را داماد کنی ‘ ، ‘ انشاالله با تن خوش به خانه بروی ‘ ، ‘ انشاالله به کربلا و مکه مشرف بشی ‘ و عباراتی از این قبیل.

در آئین تیرک سری برای ورود به خانه جدید در حال ساخت همه شادی می کردند، یک نفر در جلو قرار می گرفت و ساز می زد و بقیه افراد فامیل با کف زدن پشت آن حرکت می کردند و وارد خانه جدید می شدند. اگر کسی مراسم را برای خانواده ای که خانه نو ساخته بود با بی توجهی نادیده گرفته بود، آن صاحب خانه ناراحت می شد.

معمولا مراسم تیرک سری برای نوعروس و داماد که تازه خانه دار شدند جلوه بیشتری داشت. مراسم تیرک سری مساجد و تکایا از سوی کل اهالی محل انجام می شد و غالبا هدایای تیرک سری را خانم های روستا اهداء می کردند. 

– کاربرد صنایع چوب در مازندران با پوشش جنگلی

از گذشته های بسیار دور مازندران به دلیل داشتن جنگل های انبوه، صنعت چوب در این منطقه بسیار حائز اهمیت بود و صنایع دستی چوبی در ان بسیار رواج داشت. ساختار ساختمان های روستایی و شهری مازندران در گذشته، با حجم زیادی از مصالح چوبی بوده است و به دلیل بارندگی شدید سقف این ساختمان ها شیروانی بوده که فرار آب و بارش باران به سمت زمین آسان تر شود. به خاطر همین باران های شدید در گذشته ، ارتفاع تیرک ها را بلند تر می گرفتند ، یعنی از یک و نیم متر بیشتر تا گریز آب از روی سقف براحتی انجام شود.

مردم بومی مازندران پس از ساختن دیوارها از چوب و گل ، معمولا از چوب درخت آزاد یا ‘ازار’ جهت پل ور ریزی و برای مشخص کردن ارتفاع سقف از چوب های عمودی به نام تیرک استفاده می کردند. در مرحله نصب تیرک ، نجارها با به کار بردن اصطلاحاتی از قبیل ‘ تیرک نمی ایستد ‘ یا ‘ میخ فرو نمی رود ‘ از صاحب خانه طلب شیرینی می کردند و چون این مرحله آخرین مراحل ساخت اسکلت بود ، صاحب خانه به میمنت خانه دار شدن و به دور ماندن از چشم زخم ها ، گوسفندی را قربانی و بین فقرا خیرات می کرد. در همین راستا بستگان نزدیک برای عرض شاد باش به صاحب خانه با هدایایی که به نجار می دادند از قبیل پول، شیرینی و لباس، خوشحالی خود را نسبت به خانه دار شدن طرف مقابل اعلام می کردند. 

– مژده خانه دار شدن با ‘ دوسرکتن ‘ و ‘ للـه وا ‘ 

در همین راستا صاحب خانه جشن کوچکی هم برپا می کرد و با مراسم مولودی خوانی و اجرای موسیقی محلی با سازهای بومی ‘ دو سرکتن ‘ و ‘ للوا ‘ مژده خانه دار شدن خود را به دیگران اعلام می کرد. در خانه های روستایی جهت زیبایی زیر سقف تیرک ها را به صورت پلکانی در نمای بیرونی ساختمان می ریختند و به آن ‘شیر سر’ اطلاق می شد. در مناطق شهری ساختمان ها به صورت یک یا دو طبقه بود که معمولا کف سازی و سقف سازی آن با تیرک های پلور و تخته کوبی اجرا می شد و درون شیروانی را که در واقع نقطه بعد از تخته ها و تیرک ها بود ، ‘ نی اندود ‘ می کردند و روی آن سفال می گذاشتند. اما در مناطق روستایی بعد ازحلا (تخته نازک) ریزی ، سقف را با تخته های کوتاه که روی هم قرار می گرفت ، در مقابل نفوذ آب محکم می کردند که در اصطلاح به این سقف ‘ لَت یا لَته پوش’ می گفتند. 

در روستاها خانواده هایی که از قشر ضعیف تر بودند برای منزل، طویله و انبارها از کاه برای پوشش سقف استفاده می کردند که در اصطلاح محلی به این دسته از بناها ‘ کمل به سر ‘ می گفتند. 

منابع:

www.bandpay.ir

گزارش از زینب حبیب پور گودرزی 

منابع : خبرگزاری ایرنا

مصاحبه با آقای عزیزالله طاهری نژاد و اسفندیار صادقی از اهالی روستای لدار بندپی شرقی و بابکنار

مصاحبه با آقای علی جهانیان، کارشناس هنرهای سنتی اداره میراث فرهنگی بابل

عکسهای این گزارش برگرفته از گزارش های تصویری جشن مارمه در تاریخ ۲۰ اسفند ۱۳۹۴ در روستای فیروزجاه است. دبیر برگزاری جشن : گروه فرهنگی سایت بندپی 

تیرک سری،آیینی برای همکاری طلبیدن در مازندران

تیرک سری،آیینی برای همکاری طلبیدن در مازندران


ویزای شینگن تضمینی مجله راهنمای ویزا

دیدگاه کاربران

مطالب مرتبط


دیگر مطالب بخش

بهترین مقاصد در دنیا برای گذراندن تعطیلات کریسمس

بهترین مقاصد در دنیا برای گذراندن تعطیلات کریسمس

ادامه مطلب
بهترین مقاصد در دنیا برای گذراندن تعطیلات کریسمس آرام آرام به ایام کریسمس نزدیک می شویم و در جای جای محله های مسیحی نشین شاهد نمایان شدن فروشگاه های تهیه ی ...
آمستردام را با قایق درنوردید!

آمستردام را با قایق درنوردید!

ادامه مطلب
آمستردام را با قایق درنوردید! برنامه «قایق رانی در آمستردام» یکی از بزرگترین جاذبه ها و بهترین مراسم دریایی در جهان است که در آن کشتی های بزرگ و صدها کشتی ...
طولانی ترین دیوار دنیا | گینس های گردشگری

طولانی ترین دیوار دنیا | گینس های گردشگری

ادامه مطلب
طولانی ترین دیوار دنیا | گینس های گردشگری در این قسمت از گینس های گردشگری نگاهی داریم به دیوار چین ( GREAT WALL OF CHINA )، طولانی ترین دیوار دنیا. شاید مشهورترین نشانه ...
۵ دلیل مهم برای داشتن بیمه ی مسافرتی

۵ دلیل مهم برای داشتن بیمه ی مسافرتی

ادامه مطلب
5 دلیل مهم برای داشتن بیمه ی مسافرتی زمانی که شما برای تعطیلات خود و مسافرت برنامه ریزی می کنید چه قصد سفر به کشورهای همسایه یا کشورهای دورتر را داشته ...
مراسم گرامیداشت روز دانشجو

مراسم گرامیداشت روز دانشجو

ادامه مطلب
http://dsfr.ir/615jxd مراسم گرامیداشت روز دانشجو ...
فیلیپین، جایی شبیه بهشت

فیلیپین، جایی شبیه بهشت

ادامه مطلب
فیلیپین، جایی شبیه بهشت فیلیپین کشوری آسیایی است که در جنوب شرقی آسیا و در غرب اقیانوس آرام و بین دریای جنوبی چین و دریای فیلیپین و در ‏شرق کشور ویتنام، ...
نظر مسافران درباره کشورهایی که بدترین غذاها را دارند

نظر مسافران درباره کشورهایی که بدترین غذاها را دارند

ادامه مطلب
نظر مسافران درباره کشورهایی که بدترین غذاها را دارند کشور بریتانیا مدتها بین مسافران لقب کشوری با بیمزه ترین غذاها را به خود اختصاص داده است. اما این کشور در این ...
ویدیو راهنمای گردشگری ایتالیا

ویدیو راهنمای گردشگری ایتالیا

ادامه مطلب
راهنمای گردشگری ایتالیا ایتالیا – رم برای گرفتن وقت سفارت ایتالیا در کمترین زمان و بهترین نرخ با شماره 09124434559  مهدی و 09120714715 مهدیلو تماس حاصل نمایید نوشته ویدیو راهنمای گردشگری ...
در خانه بزرگان تهران چه می گذرد؟

در خانه بزرگان تهران چه می گذرد؟

ادامه مطلب
مجله مهرگان نو: وقتی شخصی در زمینه ای سرآمد می شود، روش زندگی، اندیشه، گفتار، رفتار، رفت و آمدهایش و حتی جزیی ترین بخش های زندگی خصوصی اش برای ...
از سمنان تا ساری با ما همراه شوید

از سمنان تا ساری با ما همراه شوید

ادامه مطلب
وب سایت همشهری شش و هفت - سعیده نیک‌اختر: هر بار اسم شمال می‌آید نمایی از جاده‌های پر پیچ و خم چالوس و هراز به ذهن می‌آید و چیزی ...
پل پهلوی دژ،آق قلا

پل پهلوی دژ،آق قلا

ادامه مطلب
  این پل بر روی گرگان رود ، در شهرستان آق قلعه (پهلوی دژ) و حدود ۱۸ کیلومتری شمال گرگان واقع گردیده و از آثار دوره صفوی است که در دوره ...
به زیباترین باغ گیاه شناسی ایران خوش آمدید

به زیباترین باغ گیاه شناسی ایران خوش آمدید

ادامه مطلب
وب‌سایت روزیاتو - علی زمانی: امروز شما را با یکی از دیدنی های بکر پایتخت ۲۳۰ ساله ایران آشنا می کند. تهران، کلانشهر دود آلود این روزها، هنوز هم ...
چک لیست ویزای شینگن سفارت آلمان

چک لیست ویزای شینگن سفارت آلمان

ادامه مطلب
چک لیست ویزای شینگن سفارت آلمان جهت اخذ ویزای شینگن کاملا تضمینی و فوری حتی برای افراد ریجکتی همراه با عقد قرارداد رسمی و شرکتی با شرایط استثنایی بدون پیش پرداخت ...
پاییز گردی با دایناسورهای پارک ژوراسیک تهران

پاییز گردی با دایناسورهای پارک ژوراسیک تهران

ادامه مطلب
وب‌سایت روزیاتو - علی زمانی: تهران، کلان شهر دود آلود این روزها، آرام آرام در حال تبدیل شدن به شهری خاص در ایران است. نه بخاطر: پاساژهای میلیون دلاری ...
وقت آنلاین سفارت ایتالیا

وقت آنلاین سفارت ایتالیا

ادامه مطلب
[contact-form-7] نوشته وقت آنلاین سفارت ایتالیا اولین بار در پدیدار شد. وقت آنلاین سفارت ایتالیا
کدام شهر ایران هتل های گران تری دارد؟

کدام شهر ایران هتل های گران تری دارد؟

ادامه مطلب
روزنامه هفت صبح: دست خودتان است؛ یک شب اقامت در هتل آپارتمان 65 هزار تومانی را انتخاب می کنید یا با پرداخت سه میلیون و 550 هزار تومان به ...
زیباییِ از دست رفته روستاي گردشگري قلات

زیباییِ از دست رفته روستاي گردشگري قلات

ادامه مطلب
وب‌سایت توریسم آنلاین: آنقدر زباله هاي شهري، تعدد خانه هاي مخروبه و كوه هايي كه در حال برش هستند تا به ساختمان هاي فلزي و بتني تبديل شوند در ...
آبشار منج،دنا

آبشار منج،دنا

ادامه مطلب
زهرا مرادی استان کهگیلویه و بویراحمد, طبیعی و تفریحی آبشار منج دنا در موقعیت جغرافیایی E510647 N310912 در استان کهگیلویه و بویراحمد واقع است. منج یکی از شهرهای استان است. گویش، ...
زیباترین آبشارهای ایران در استان‌های جنوبی

زیباترین آبشارهای ایران در استان‌های جنوبی

ادامه مطلب
وب‌سایت چیدانه - فاطمه افشاریان: در روزهای آغازین فصل پاییز با خنک‌تر شدن هوا آن دسته از عزیزانی که به خاطر گرمای تابستان عطای سفر تابستانی را به لقایش ...
گردشگری غذا در ایران با این همه خوراکی

گردشگری غذا در ایران با این همه خوراکی

ادامه مطلب
ماهنامه پیشه و تجارت - زهرا محرابی: گردشگری غذا یا به قول ایرانی ها، شکم گردی یک سبک گردشگری است که سال هاست مورد توجه توریست ها بوده و ...
پاییز گردی رویایی در جنگلی بر فراز ابر ها

پاییز گردی رویایی در جنگلی بر فراز ابر ها

ادامه مطلب
وب‌سایت روزیاتو - علی زمانی: ایرانگردی در همه فصل های سال به خصوص در پاییز،‌ حس و حال خاصی دارد. پاییز،‌ فصل هزار رنگ هزار نقش است و به ...
چطور در زمستان و هوای سرد کمپ بزنیم؟

چطور در زمستان و هوای سرد کمپ بزنیم؟

ادامه مطلب
وب‌سایت گردالی: تابستان معمولا شلوغترین فصل کمپینگ است. ولی افرادی هستند که ترجیح میدهند زمستان ها اینکار را انجام دهند. کمپینگ در زمستان چالش برانگیزتر است و صحنه های ...
کاخ سلطنتی مرمر ،رامسر

کاخ سلطنتی مرمر ،رامسر

ادامه مطلب
کاخ سلطنتی مرمر ،رامسر کاخ سلطنتی رامسر یا کاخ مرمر یکی از نفیس‌ترین آثار دوران پهلوی در شمال ایران است. این کاخ به دستور رضا شاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ به بهره‌برداری رسید و تا انقلاب سال ...
مناسب ترین چمدان برای یک سفر

مناسب ترین چمدان برای یک سفر

ادامه مطلب
مجله ایده آل: برای رفتن به مسافرت یکی از اصلی‌ترین وسایلی که حتما به آن احتیاج پیدا خواهید کرد انواع چمدان، ساک‌های مسافرتی و کیف‌های بزرگ است. دنیای چمدان‌ها ...
دهکده گردشگری عباس برزگر

دهکده گردشگری عباس برزگر

ادامه مطلب
http://dsfr.ir/i781hz دهکده گردشگری عباس برزگر ...
راز عمارت سفید در دل کویر کرمان

راز عمارت سفید در دل کویر کرمان

ادامه مطلب
خبرگزاری ایسنا - سمیه حسنلو: کنار ریل‌های آهنی منتهی به شهر کرمان، در دل کویر، عمارت سپیدرنگِ باشکوهی دیده می‌شود که تا همین یک سال پیش، مخروبه‌ای بیش نبود ...
مسجد الازهر هرم بزرگ جیزه

مسجد الازهر هرم بزرگ جیزه

ادامه مطلب
از قدیمی ترین مساجد و دانشگاه های جهان اسلام محسوب می شود که در سال 361 هجری (975 میلادی) توسط جوهر صقلّی فرمانده فاطمی ساخته شده و منقول است که ...
مسجد سلطان حسن

مسجد سلطان حسن

ادامه مطلب
در سال 757 هجری (1356 میلادی) توسط سلطان حسن بن محمد بن قلادون به عنوان مسجد و مدرسه ای برای چهار مذهب اسلامی شناخته شده تأسیس گردیده و از زیباترین ...
فانوس اسکندریه

فانوس اسکندریه

ادامه مطلب
فانوس دریایی اسکندریه هفتمین مورد عجایب هفتگانه جهان است که در مصر قرار داشت. برجی که بر فراز آن آتشی بود تا شبها راهنمای ملوانان برای رسیدن به بندر اسکندریه ...
مسجد عمروبن عاص

مسجد عمروبن عاص

ادامه مطلب
اولین مسجدی است که در سال 21 هجری در مصر ساخته شده و گفته می شود چهاردهمین مسجدی است که در اسلام ساخته شده است. از آن جا که قدیمی ...

های گردی