مادر معابد ایران

موضوع: جاذبه های گردشگری تاریخ: ۲۰ مهر ۱۳۹۴ 0 دیدگاه 924 مشاهده

مادر معابد ایران

به نقل از های برگ: زیگورات چغازنبیل در استان خوزستان، معبدی است عیلامی با ۳۳۰۰ سال قدمت و نخستین اثر ایرانی است که در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت رسید. از اکنون تا آخر فروردین، بهترین فصل برای دیدن زیگورات است.

زیگورات چغازنبیل را هرگز به اندازه اهمیت و اعتباری که دارد نشناخته ایم. عادت کرده ایم که سرآغاز تاریخمان را دوران ماد و هخامنشی بدانیم و چون از مادها جز محوطه های باستانی هگمتانه و چند گور دخمه و تعدادی آثار پراکنده چیز دیگری باقی نمانده، بیشتر به دوره هخامنشی متوسل می شویم و سرآغاز تاریخ و تمدنمان را در تخت جمشید و پاسارگرد و نقش رستم و… جست و جو می کنیم اما زیگورات به عنوان سترگ ترین اثر تمدن عیلام همچنان پابرجا ایستاده است تا بگوید که تمدن در این سرزمین، آن هم در پیشرفته ترین شکل خود، بسیار کهن تر از مادها و هخامنشیان است.

تاریخ عیلامیان که حالا بزرگ ترین یادگارشان در این کهن دیار، بر کنار رود در در خوزستان، باشکوه و پرصلابت سر به آسمان ساییده است، از سال ۲۲۲۵ پیش از میلاد آغاز می شود و تا ۶۴۵ پیش از میلاد ادامه می یابد. (سلسله هخامنشی در ۵۵۹ پیش از میلاد پا گرفت) آنان کشوری را در خوزستان، لرستان و کوه های بختیاری شکل دادند و به تدریج تا سواحل خلیج فارس پیش رفتند. با این حال پیوستگی شان با تمدن های بین النهرین و نیز غفلت ما ایرانیان در مطالعه تاریخ پیش از آریایی ها، موجب شده است که تاریخ عیلام بیشتر در تداوم تاریخ بین النهرین مطالعه شود.

زیگورات میزبان ارجمندترین گردشگران

زیگورات به اندازه ارج و اهمیت خود و همپایه دیگر آثار تاریخی کشور، بازدیدکننده ندارد اما در اینجا کیفیت گردشگران مهمتر از کمیت آنهاست. چغازنبیل از نزدیک ترین شهرها (شوش و شوشتر) بین ۴۵ تا ۶۰ دقیقه فاصله دارد. جز با خودروی شخصی و خودروهای گران قیمت کرایه ای، نمی توان به سراغش رفت. در اطرافش نه رستورانی وجود دارد، نه بازاری، نه اقامتگاهی و نه هیچ خدمات و امکانات گردشگری دیگری. با این وصف اگر کسانی از این سو و آن سوی کشور به دیدارش می شتابند، یقین بدانیم که علقه ای ناگسستنی به تاریخ و فرهنگ دارن دو چنین کسانی را باید که ارج نهاد.

ایجاد زیرساخت هیا گردشگری در محدوده چغازنبیل (البته نه به معنای هتل هفت ستاره ۱۵ طبقه و بزرگراه ۱۰ بنده!) از دید مدیران مجموعه به دور نمانده است و طرح آن تحت عنوان «مجتمع خدمات توریستی چغازنبیل» ارائه شده است. تا کی به نتیجه رسد و کامی به گردشرگران بدهد، خدا داند و بس!

زیگورات، معبد ۳۳۰۰ ساله

تختگاه عیلامیان، منطقه شوش در خوزستان بود و در همین جا بود که حدود ۳۳۰۰ سال پیش یگورات یا در تلفظ اصیل آن «ذیقورات» چغازنبیل ساخته شد. زیگورات در مرکز شهری به نام «دوراونتاش» در ۳۵ کیلومتری جنوب خاوری شهر شوش فعلی قرار داشت و پیشکشی بود برای دو تن از خدایان بزرگ عیلام به نام های «اینوشوشیناک» و «نپریشا».

این معبد به صورت طبقات متداخل ساخته شده بود و هر طبقه بالاتر و البته کوچک تر از طبقه دیگر بود. در واقع زیگورات یک جور هرم بود که احتمالا پنج طبقه داشت؛ اما امروزه تنها دو طبقه از  آن باقی است و بقایای طبقات بالاتر نیز به شکل تلی از خشت به چشم می آید. داخل معتبد توپر است و جز پلکان هایی که در چهار طرف بنا تعبیه کرده اند و راهی است برای رسیدن به طبقات بالا، فضای درونی دیگری دیده نمی شود.

«ذیقورت» با تشدید روی «ق» و «ر» واژه ای اکدی است. این واژه که ایرانیان آن را زیگورات تلفظ می کنند از فعل «Zagaru» به معنای «بلند و برافراشته ساختن» گرفته شده است. واژه چغازنبیل نیز متشکل از دو بخش «چغا» به معنای تپه و زنبیل به معنای سبد است. گویا پیش از آنکه زیگورات را از دل خروارها خاک بیرون بشکند، ویرانه های تپه مانندش یک زنبیل واژگونه را تداعی می کرد و بدین سبب بومیان محل نامش را «چغازنبیل» گذاشتند.

دیوارها سخن می گویند

زیگورات از خشت و آجر ساخته شده و به رغم ابهت کم نظیر خود، ظاهری ساده دارد و اصلا شاید آن ابهت، نشات گرفته از این سادگی باشد. اینجا همه چیز کاملا ملموس است و معبد ۳۳۰۰ ساله، بی واسطه با تماشاگران شگفت زده خود سخن می گوید.

آجرهای کتیبه دار به خط میخی عیلامی و اکدی که روی دیوارها به فاصله هر ۱۰ رج به کار رفته اند و تنها عناصر تزئینی بنا به شمار می آیند، از نام و نسب سازنده بنا – اونتاش نپیرشا (شاه عیلام) – حکایت می کنند و اینکه او این معبد را چگونه و برای چه ساخت: «من اونتاش – گال پسر هوبانومنا، شاه انزان و شوش (همین که) محل شهر محصور شد، در آنجا شهر اونتاش – گال و مکان مقدس را ساخته ام؛ در آنجا یک Kukunnum طلایی ساختم؛ آن را در یک حصار بیرونی و درونی محصور کردم. شاهان قدیم Kukunnum (به معنای معبد به تلفظ عیلامی) نساخته بودند، من آن را ساختم.»

حتی جای پای کودکان و سگان بر آجرفرش ها فرو رفته تا حال و هوای روزگاری را که بزرگ ترین معبد عیلامی ساخته می شد، تداعی کند. شاید آن کودک، فرزند یکی از کارگران بود که کنار دست پدر خویش جست و خیز می کرد و گاه به او مددی می رساند و شاید نیز پسر چموشی بود که از روی کنجکاوی بی اجازه و رخصت به کارگاه معبد در شرف تکوین خدایان پای نهاده بود. از درهای چوبی معبد که با میله های شیشه ای تزئین می شدند، چیزی باقی نمانده اما پاشنه سنگی درها در گوشه ای از محوطه به چشم می خورند.

بی شک دروازه های ورودی زیگورات شکوه گذشته را ندارند اما هنوز هم سخت با صلابت جلوه می کنند و اگر خوب بنگریم، شاید گاوهای نری را که در کنار دروازه ها جا خوش کرده بودند و از خانه خدایان محافظت می کردند، ببینیم. قطعاتی از این گاوهای سفالین از محوطه زیگورات به دست آمده است، به علاوه مهرهای استوانه ای و اشیای تزئینی از جنس سنگ و سفال و فلز که در هر معبدی به وفور یافت می شدند.

خانه شاهان عیلام

دور تا دور زیگورات را دیواری دربر می گرفت که در کناره بخش شمال باختری آن، معابد کوچکی برای دیگر خدایان عیلامی «کریریشا»، «ایشنی کرب» و «هومبان» ساخته شده بود. امروز نیز آن دیوار باقی است و نیز بقایای معابدی که زیر سایه زیگورات، خفته در ژرفای تاریخ آرام گرفته اند. مجموعه این معابد با دیوار دیگری احاطه می شد و در پس آن، خانه های شهر قرار داشت؛ شهری که دیگر چیز زیاید زا آن باقی نیست مگر بقایای چند ساختمان و خرده سفال هایی پراکنده در این سو و آن سو، البته  دور تا دور شهر نیز حصاری به طول حدود چهار کیلومتر وجود داشت که بقایایش به دست باستان شناسان کشف شده است.

در شرق شهر، کاخ های شاهی قرار گرفته اند؛ کاخ که نه، بقایای تعادی دیوار که به سختی می توان باور کرد در گذشته بارگاه دست نیافتنی شاهان عیلام بوده اند. زیر همین بقایا، پنج آرامگاه زیرزمینی کشف شده است که احتمالا از آن خانواده شاهی بوده اند.

زیگورات: نخستین اثر جهانی ایران

زیگورات که طی قرون و اعصار زیر تلی از خاک مدفون شده بود، در فاصله سال های ۱۳۳۰ تا ۱۳۴۱ توسط رومان گیرشمن، باستان شناس بزرگ فرانسوی، از زیر خاک بیرون آمده و پاره ای از رازهای سر به مهر خویش را عیان کرد. سپس در تابستان سال ۱۳۵۷ همراه با تخت جمشید و میدان نقش جهان اصفهان در فهرست میراث فرهنگی جهانی جای گرفت. آن زمان، کمتر کسی زیگورات را می شناخت یا تصویری از آن در ذهن داشت و امروز نیز از پس قریب به ۳۰ سال زیگورات همچنان نسبت به سایر آثار تاریخی ایران ناشناخته تر است. درحالی که از تمام آثار جهانی ایران کهن تر است و در نوع خود اثری بی همتا به شمار می رود.

در دوران جنگ تحمیلی که بسیاری از بخش های خوزستان تحت تجاوز و اشغالگری ارتش عراق قرار گرفته بود، هرگز مجالی فراهم نیامد تا حفاظت و مرمت بناهای چغازنبیل به شکل مداوم صورت پذیرد و اقلیم منطقه خصوصا بارندگی های فصلی، آسیب هایی را به آثار موجود وارد ساخت. این وضع تا ۱۰ سال پس از پایان جنگ کمابیش ادامه داشت و سرانجام در سال ۱۳۷۸ خورشیدی، توافقاتی بین سازمان میراث فرهنگی ایران، سازمان علمی – فرهنگی ملل متحد (یونسکو)، بنیاد اعتباری ژاپن و با همکاری موسسه کراتره فرانسه (موسسه بین المللی حفاظت از بناهای خشتی) صورت پذیرفت تا طرح مطالعاتی حفاظت و مرمت محوطه تاریخی جغازنبیل به اجرا درآید. درواقع، زیگورات چغازنبیل و بناهای وابسته به آن بر مبنای کنوانسیون ۱۹۷۲ یونسکو درباره حمایت از میراث فرهنگی و طبیعی جهان به ثبت جهانی رسیده و این کنوانسیون کمک های فنی و مالی لازم برای صیانت از آثار جهانی را پیش بینی کرده است.

کی و چگونه برویم؟

خوشبختانه زیگورات چغازنبیل، در وسط بیابان قرار گرفته است و در اطراف آن جز رود دز، جنگل های حاشیه رود و مزارع نیشکر هفت تپه چیز دیگری به چشم نمی آید؛ اگر در وسط شهر قرار گرفته بود، احتمالا تاکنون در میان انبوه برج ها و آپارتمان های نوساز گرفتار آمده بود یا بنا بود که از زیرش تونل مترو بگذرد یا بخشی از عرصه و حریمش در طرح تعریض خیابان قرار داشت!

به هر حال، این اثر بین شوش و شوشتر واقع شده و راه دسترسی به آن از سمت یکی از این شهرهاست. منتها یا باید خودروی شخصی داشته باشید یا تاکسی دربست (و تاکید می کنیم فقط تاکسی) بگیرید و در مدت ۳۰ دقیقه از شوش یا شوشتر به زیگورات برسید. اگر هم در اهواز هستید، فاصله اهواز تا زیگورات کمابیش دو ساعت است. منتها برای داشتن وقت مناسب بازدید باید اول صبح بروید و قبل از غروب آفتاب برگردید. البته اگر با خودروی کرایه ای آمده اید، یا راننده باید منتظرتان بماند یا با او قرار بگذارید که در ساعت خاصی برای برگشت به دنبالتان بیاید. بهترین فصل سفر به منطقه چغازنبیل، زمستان است که در آنجا حکم بهار را دارد. هوا معتدل و اگر بارانی باریده باشد، زمین پوشیده از مرتع طبیعی است.


ویزای شینگن تضمینی مجله راهنمای ویزا

دیدگاه کاربران

مطالب مرتبط


دیگر مطالب بخش

کدام شهر ایران هتل های گران تری دارد؟

کدام شهر ایران هتل های گران تری دارد؟

ادامه مطلب
روزنامه هفت صبح: دست خودتان است؛ یک شب اقامت در هتل آپارتمان 65 هزار تومانی را انتخاب می کنید یا با پرداخت سه میلیون و 550 هزار تومان به ...
زیباییِ از دست رفته روستاي گردشگري قلات

زیباییِ از دست رفته روستاي گردشگري قلات

ادامه مطلب
وب‌سایت توریسم آنلاین: آنقدر زباله هاي شهري، تعدد خانه هاي مخروبه و كوه هايي كه در حال برش هستند تا به ساختمان هاي فلزي و بتني تبديل شوند در ...
آبشار منج،دنا

آبشار منج،دنا

ادامه مطلب
زهرا مرادی استان کهگیلویه و بویراحمد, طبیعی و تفریحی آبشار منج دنا در موقعیت جغرافیایی E510647 N310912 در استان کهگیلویه و بویراحمد واقع است. منج یکی از شهرهای استان است. گویش، ...
زیباترین آبشارهای ایران در استان‌های جنوبی

زیباترین آبشارهای ایران در استان‌های جنوبی

ادامه مطلب
وب‌سایت چیدانه - فاطمه افشاریان: در روزهای آغازین فصل پاییز با خنک‌تر شدن هوا آن دسته از عزیزانی که به خاطر گرمای تابستان عطای سفر تابستانی را به لقایش ...
گردشگری غذا در ایران با این همه خوراکی

گردشگری غذا در ایران با این همه خوراکی

ادامه مطلب
ماهنامه پیشه و تجارت - زهرا محرابی: گردشگری غذا یا به قول ایرانی ها، شکم گردی یک سبک گردشگری است که سال هاست مورد توجه توریست ها بوده و ...
پاییز گردی رویایی در جنگلی بر فراز ابر ها

پاییز گردی رویایی در جنگلی بر فراز ابر ها

ادامه مطلب
وب‌سایت روزیاتو - علی زمانی: ایرانگردی در همه فصل های سال به خصوص در پاییز،‌ حس و حال خاصی دارد. پاییز،‌ فصل هزار رنگ هزار نقش است و به ...
کاخ سلطنتی مرمر ،رامسر

کاخ سلطنتی مرمر ،رامسر

ادامه مطلب
کاخ سلطنتی مرمر ،رامسر کاخ سلطنتی رامسر یا کاخ مرمر یکی از نفیس‌ترین آثار دوران پهلوی در شمال ایران است. این کاخ به دستور رضا شاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ به بهره‌برداری رسید و تا انقلاب سال ...
راز عمارت سفید در دل کویر کرمان

راز عمارت سفید در دل کویر کرمان

ادامه مطلب
خبرگزاری ایسنا - سمیه حسنلو: کنار ریل‌های آهنی منتهی به شهر کرمان، در دل کویر، عمارت سپیدرنگِ باشکوهی دیده می‌شود که تا همین یک سال پیش، مخروبه‌ای بیش نبود ...
ویدیو آبگرم یله گنبد،کیمیایی در دشت قزوین

ویدیو آبگرم یله گنبد،کیمیایی در دشت قزوین

ادامه مطلب
ما دو دوست و دو جوان هستیم و هر دو عشق به ایران و گردشگری ایران داریم طوری که این عشقمان ما را به این فکر انداخت که این وبسایت ...
از کباب‌ تا‌ کوفته‌ تبریزی‌ و‌ دیزی‌ خوری‌ در تهران

از کباب‌ تا‌ کوفته‌ تبریزی‌ و‌ دیزی‌ خوری‌ در تهران

ادامه مطلب
وب‌سایت آفتاب نیوز: «تصور کنید که در دشتی سرسبز پر از شالیزارها، مزارع چای و باغ‌های زیتون هستید؛ جایی که به شما اجازه می‌دهد تا زردآلوهای طلایی را بچینید ...
کارگاه نمد مالی در جواهردره رامسر

کارگاه نمد مالی در جواهردره رامسر

ادامه مطلب
کارگاه نمد مالی در جواهردره رامسر دست هایی که این روزها چنین لرزه به جانشان افتاده، همان دست های توانایی است که سالهای طولانی چراغ هنری اصیل را روشن نگه ...
دیدنی ترین دریاچه های ایران

دیدنی ترین دریاچه های ایران

ادامه مطلب
مجله همشهری دانستنیها: دریاچه ها یکی از پرطرفدار ترین مکان های گردشگری ایران هستند. باید بدانید که دریاچه های زیبایی در کشورمان وجود دارد که ما از وجود آنها ...
پل گاودوش‌ آباد اوقان ، سراب

پل گاودوش‌ آباد اوقان ، سراب

ادامه مطلب
این اثر در تاریخ ۲۴ تیر ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۱۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این پل در استان آذربایجان شرقی، شهرستان سراب و ...
بزرگترین و شگفت انگیزترین غارهای ایران

بزرگترین و شگفت انگیزترین غارهای ایران

ادامه مطلب
مجله همشهری دانستنیها - اشکان خسروپور: ایران از نگاه غارنوردان حدود دو هزار «غار» دارد. می گوییم از نگاه غارنوردان، چون هر کدام از رشته هایی که کارشان با ...
«سی تیر»، خیابانی به وسعت تاریخ ایران

«سی تیر»، خیابانی به وسعت تاریخ ایران

ادامه مطلب
مجله مهرگان نو - سارا میرشجاعی: در دل پایتخت شلوغ و پر رفت و آمد، نبض خیابانی می زند که پرسر و صداست اما سنگینی تاریخی پرحکایت را به ...
پاییز گردی در زیباترین باغ تهران

پاییز گردی در زیباترین باغ تهران

ادامه مطلب
وب‌سایت روزیاتو - علی زمانی: پاییز گردی در تهران نیز،‌ همیشه حال و هوای خاص خود را داشته است. پاییز، فصل گالری گردی و موزه گردی بوده، چرا که ...
گُمیشان؛ شهری که یادگار اشکانیان دریانورد است

گُمیشان؛ شهری که یادگار اشکانیان دریانورد است

ادامه مطلب
مجله مهرگان نو: سندهای تاریخی بی شماری هست که نشان می دهد «گمیشان» یکی از هسته های یک جانشینی اشکانیان بوده، آن هم درست زمانی که «گرگان رود» از ...
ویدیو نخل و نخل گردانی در استان یزد

ویدیو نخل و نخل گردانی در استان یزد

ادامه مطلب
ما دو دوست و دو جوان هستیم و هر دو عشق به ایران و گردشگری ایران داریم طوری که این عشقمان ما را به این فکر انداخت که این وبسایت ...
چشمه قلقلک، محیطی دلنشین برای توسعه گردشگری

چشمه قلقلک، محیطی دلنشین برای توسعه گردشگری

ادامه مطلب
وب‌سایت عصر ایران: روستای سرزیارت جزو یکی از سرسبز‌ترین روستاهای استان البرز به شمار می‌رود، هرچند این روستا طبیعت زیبایی دارد اما وجود چشمه‌ای طبیعی به نام چشمه «قلقلک» ...
جزایر ایرانی خلیج فارس را بشناسید

جزایر ایرانی خلیج فارس را بشناسید

ادامه مطلب
برترین ها: خلیج همیشه فارس در جنوب کشورمان قرار دارد و نام خلیج فارس تا ابد خلیج فارس باقی خواهد ماند. در این میان آنچه که ...
گردشگران خارجی بعد از سفر به ایران چه می نویسند؟

گردشگران خارجی بعد از سفر به ایران چه می نویسند؟

ادامه مطلب
خبرگزاری مهر - رویا سادات هاشمی: خواندن سفرنامه گردشگرهای خارجی که به ایران سفر کرده اند همیشه فرصت هیجان انگیزی است برای محک زدن خودمان،برای اینکه بدانیم ما و ...
شگفت انگیزترین ماهی های جهان در نصف جهان!

شگفت انگیزترین ماهی های جهان در نصف جهان!

ادامه مطلب
هفته نامه همشهری سرنخ - جلال الدین شمسایی: برای دیدن کلکسیونی از ماهی های عجیب و غریب باید زحمت یک مسافرت را به خودتان بدهید و به تونل آکواریوم ...
خانه موزه های گرانبهای ایران

خانه موزه های گرانبهای ایران

ادامه مطلب
ماهنامه پیشه و تجارت: بارها پیش آمده از کنار خانه های قدیمی عبور کرده ایم و رنگ و بوی زندگی از آن به مشام مان رسیده است. رنگ و ...
پنج مقصد گردشگری گمنام در ایران

پنج مقصد گردشگری گمنام در ایران

ادامه مطلب
جام جم آنلاین: «برای آن ها که به دنبال تجربه های جدید هستند، ایران کشوری است مملو از جاذبه های کمتر شناخته شده که با زیبایی و قدمت تاریخی ...
به مثلث برمودای ایران خوش آمدید

به مثلث برمودای ایران خوش آمدید

ادامه مطلب
وب‌سایت روزیاتو: بیابان گردی و کویر نوردی، یکی از ظرفیت های ممتاز گردشگری در ایران چهار فصل است و مخاطبان داخلی و بین المللی فراوانی دارد. یکی از جاهایی ...
عجیب ترین دریاچه و تالاب های ایران

عجیب ترین دریاچه و تالاب های ایران

ادامه مطلب
وب‌سایت همگردی: تصور ذهنی بیشتر ما از دریاچه، حوضچه ای پر آب با طبیعت سرسبز هست که اطراف اون رو زیبا کرده و با شنیدن اسم تالاب هم، تالاب ...
تنها ۱۰کشور در آرامش به سر می برند

تنها ۱۰کشور در آرامش به سر می برند

ادامه مطلب
zoomit.ir: موسسه اقتصاد و صلح فعالیت خود را بر مبنای توسعه شاخص‌هایی برای تحلیل صلح و سنجش ارزش اقتصادی آن انجام می‌دهد. این موسسه با محاسبه هزینه جرم و ...
نگاهی به جزیره کیش نگین «خلیج فارس»

نگاهی به جزیره کیش نگین «خلیج فارس»

ادامه مطلب
وب سایت همشهری شش و هفت - محمد باریكانی: كیش مهم‌ترین جزیره گردشگری و تجاری ایران است كه سالانه گردشگران بسیاری از داخل و خارج ایران را به ...
جنگل های اطراف گت کلا،چاخانی/ آمل

جنگل های اطراف گت کلا،چاخانی/ آمل

ادامه مطلب
در پنجاه کیلومتری جنوب شرقی شهرستان آمل منطقه میان بند در ارتفاع ۱۵۳۰ متری از سطح دریا روستایی ییلاقی به نام گت کلا با طول و عرض جغرافیایی ۵۳″ ۲۹′ ...
گردشگران در سفر به اسپانیا این شهرهای زیبای اسپانیا را حتما ببینید! +عکس

گردشگران در سفر به اسپانیا این شهرهای زیبای اسپانیا را حتما ببینید! +عکس

ادامه مطلب
شهرهای کوچک و ارزان اسپانیا که گردشگران باید ببینند در طول چهار دهه گذشته صنعت گردشگری اسپانیا بسیار پیشرفت کرده است به طوری که به دومین صنعت گردشگری ...

های گردی